Vanaf wanneer val je onder het jeugdstrafrecht?
Wanneer jongeren tussen de 12 en 18 jaar een strafbaar feit plegen, vallen zij onder het jeugdstrafrecht. Dit speciale rechtsgebied wijkt op belangrijke punten af van het strafrecht voor volwassenen. Kinderen jonger dan 12 jaar zijn niet strafrechtelijk aansprakelijk en kunnen dus niet worden vervolgd. Wel mag de politie hun aanhouden, fouilleren en ondervragen bij een vermoeden van een strafbaar feit. In die gevallen worden ouders of verzorgers altijd geïnformeerd.
Waarom is het jeugdstrafrecht anders?
Het jeugdstrafrecht gaat uit van het idee dat jongeren nog volop in ontwikkeling zijn. De rechter houdt rekening met hun leeftijd, ontwikkeling en persoonlijke omstandigheden bij het bepalen van een eventuele straf. Het belangrijkste doel van jeugdstrafrecht is niet vergelding, maar opvoeding en gedragsverandering. Door passende begeleiding en ondersteuning wordt geprobeerd te voorkomen dat jongeren opnieuw strafbare feiten plegen en hun te helpen hun leven weer op de juiste koers te brengen.
Hoe begint een jeugdstrafzaak?
Een zaak begint niet gelijk met een dagvaarding en een zitting bij de rechter. Vaak begint een zaak met een uitnodiging voor een politieverhoor, waarin kort uitgelegd staat waar je van verdacht wordt. Soms wordt een jongere direct aangehouden. Vanaf het eerste contact met de politie heeft een minderjarige recht op bijstand van een advocaat. Het maakt daarbij niet uit of je aangehouden wordt of niet. Dit is een belangrijk recht, omdat verklaringen die tijdens het verhoor worden afgelegd gevolgen kunnen hebben voor het verdere verloop van de zaak.
Welke straffen kent het jeugdstrafrecht?
Halt-straf
De Halt-straf is bedoeld voor jongeren die voor het eerst een licht strafbaar feit hebben gepleegd. In plaats van een officiële straf kan de politie de jongere doorverwijzen naar Halt. Bij Halt wordt de jongere geconfronteerd met het eigen gedrag en de gevolgen daarvan. Dit gebeurt via verschillende methoden, bijvoorbeeld drie gesprekken: het aanbieden van excuses, het vergoeden van schade en het uitvoeren van leeropdrachten. De Halt-straf duurt maximaal 20 uur. Houdt de jongere zich aan alle afspraken, dan wordt de zaak afgesloten zonder verdere vervolging en ontstaat er geen strafblad.
Taakstraf
Een taakstraf kan bestaan uit een werkstraf, een leerstraf of een combinatie daarvan. Jongeren die een taakstraf krijgen opgelegd, worden begeleid door de Raad voor de Kinderbescherming. Een werk- of leerstraf duurt maximaal 200 uur, een combinatie maximaal 240 uur.
Een werkstraf bestaat uit onbetaald werk voor de gemeenschap, bijvoorbeeld schoonmaken in de wijk of het bieden van ondersteuning bij een zorginstelling.
Er zijn drie verschillende leerstraffen die de rechter op kan leggen:
- TACt: een training die jongeren helpt beter om te gaan met boosheid, emoties en risicovolle situaties. Er zijn twee varianten: regulier en plus. De plus-training is bedoeld voor jongeren die wat meer moeite hebben met leren. De training bestaat uit 20 tot 23 bijeenkomsten, waarbij ouders op meerdere momenten betrokken zijn.
- Tools4U: deze training richt zich op het aanleren van sociale vaardigheden, zoals communicatie en grenzen stellen. Afhankelijk van de variant duurt de training 8 tot 14 bijeenkomsten. Ouders zijn in ieder geval aanwezig bij het begin- en eindgesprek.
- So-Cool: een sociale vaardigheidstraining voor jongeren die extra ondersteuning nodig hebben bij het leren. Tijdens de training wordt de jongere begeleid door een buddy. De training bestaat uit 17 tot 23 bijeenkomsten, met betrokkenheid van ouders op vaste momenten.
Geldboete
Ook minderjarigen kunnen een geldboete krijgen, met name jongeren vanaf 15 jaar die beschikken over eigen inkomsten. De hoogte van de boete varieert van een paar euro tot een paar duizend euro, afhankelijk van het soort overtreding of misdrijf. Geldboetes worden vooral opgelegd bij verkeersdelicten en vermogensdelicten.
Jeugddetentie
Jeugddetentie is de zwaarste straf binnen het jeugdstrafrecht en wordt opgelegd bij ernstige strafbare feiten. Detentie vindt plaats in een justitiële jeugdinrichting (JJI). Voor jongeren van 12 t/m 15 jaar geldt een maximale duur van één jaar. Jongeren van 16 tot 23 jaar kunnen maximaal twee jaar in een JJI worden geplaatst. De peildatum is het moment dat het strafbare feit werd gepleegd.
Het doel van jeugddetentie is niet alleen straf, maar vooral resocialisatie. Tijdens en na de detentie krijgen jongeren begeleiding, onderwijs en trainingsprogramma’s.
Wat is een voorwaardelijke straf?
De rechter kan een straf geheel of gedeeltelijk voorwaardelijk opleggen, met een proeftijd van meestal maximaal drie jaar. De straf wordt alleen uitgevoerd als de jongere zich niet aan de voorwaarden houdt. Voorwaarden zijn bijvoorbeeld het volgen van een behandeling, een contactverbod of meldplicht bij de jeugdreclassering.
Lees meer over wat een voorwaardelijke straf precies inhoudt in deze blog.
Contact met een jeugdstrafrechtadvocaat
Bij Rechtshulp Advocaten werken advocaten die gespecialiseerd zijn in jeugdstrafrecht. Of u nu vragen heeft over een lopende zaak, een oproep van de politie heeft ontvangen, of algemene informatie zoekt: advocaten Robert Eefting, Eva Mulder en Nicole Dolinski staan voor u klaar.