Voorwaardelijke straffen: wat houdt dat eigenlijk in?

Wanneer u of iemand in uw omgeving wordt veroordeeld voor een strafbaar feit, kunt u te maken krijgen met een voorwaardelijke straf. Veel mensen weten  niet precies wat dit betekent. Wat mag u nog wel? Wanneer loopt u het risico dat u de straf alsnog moet uitvoeren? En wat kunt u doen als het Openbaar Ministerie (OM) daarmee dreigt? Hieronder leggen wij uit wat een voorwaardelijke straf inhoudt en welke mogelijkheden u heeft.

Wat is een voorwaardelijke straf?

Een voorwaardelijke straf is een straf die de rechter niet direct laat uitvoeren, maar als het ware ‘boven uw hoofd laat hangen’. Het kan bijvoorbeeld gaan om een gevangenisstraf, taakstraf of geldboete. U hoeft deze straf dus niet uit te voeren of te ondergaan zolang u zich houdt aan de voorwaarden.

Bij het opleggen van zo’n straf, bepaalt de rechter een proeftijd. Meestal geldt er een proeftijd van 1 tot 3 jaar. In die periode mag u geen nieuwe strafbare feiten plegen en moet u zich aan eventuele andere opgelegde voorwaarden houden. Als u zich hier niet aan houdt, kan de rechter besluiten de straf alsnog uit te laten voeren. Dit heet ook wel ‘ten uitvoer leggen’.

Welke voorwaarden kunnen gelden?

De rechter kan twee soorten voorwaarden opleggen.

• De algemene voorwaarde: u mag tijdens de proeftijd geen strafbare feiten plegen.

• Bijzondere voorwaarden: verplichtingen die aansluiten bij uw situatie, zoals:
  • Herstellende voorwaarden (het betalen van schadevergoeding aan het slachtoffer.);
  • Vrijheidsbeperkende voorwaarden (een locatie- of contactverbod, een meldplicht bij de reclassering);
  • Gedragsbeïnvloedende voorwaarden (een verbod op drugs en/of alcohol);
  • Zorg- of gedragsgerichte voorwaarden (meewerken aan klinische of ambulante zorg);

Kunnen voorwaarden tussentijds wijzigen?

Een rechter legt voorwaarden op in een einduitspraak. In principe zijn deze voorwaarden dus definitief en dient u zich eraan te houden tijdens de proeftijd. Voorwaarden zijn echter niet in beton gegoten. Tijdens de proeftijd kunnen ze door de rechter worden aangepast of, in bijzondere gevallen worden opgeheven.

Een wijziging kan passend zijn wanneer:

• Een behandeling niet (meer) passend is of al is afgerond;
• Uw persoonlijke omstandigheden veranderen ( uw gezondheid staat het bijvoorbeeld niet meer toe om een voorwaarde na te leven);
• Een contact- of locatieverbod onwerkbaar blijkt;
• Er misverstanden zijn over de uitvoering;
• De reclassering een andere aanpak adviseert.

Een verzoek tot wijziging van de voorwaarden kan worden gedaan door u (via uw advocaat) of het OM. De rechter beoordeelt vervolgens of de wijziging redelijk en passend is.

Veelgestelde vragen over voorwaardelijke straffen (FAQ)

Hoe kan een advocaat u helpen?

Bij een dreigende tenuitvoerlegging staat er meestal veel op het spel. Een voorwaardelijke gevangenisstraf van een paar maanden voelt ineens heel dichtbij als het OM u uitnodigt voor een zitting. In zo’n situatie kan een advocaat een groot verschil maken.

Wij helpen u onder andere met:

• Heldere uitleg geven in begrijpelijke taal;
• Controle van uw dossier en reclasseringsrapportages;
• Voorbereiding op de zitting, zodat u weet wat u kunt verwachten;
• Verweer voeren bij de rechter en uw belangen stevig naar voren brengen.

Neem gerust contact op

Heeft u een voorwaardelijke straf en dreigt het OM  tot tenuitvoerlegging over te gaan, of maakt u zich zorgen over uw voorwaarden of proeftijd? Wacht dan niet tot de zitting, maar neem vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken. Samen kijken we welke mogelijkheden er zijn om de gevolgen voor u zo beperkt mogelijk te houden.